• چهارشنبه ۱۰ آبان ماه، ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۱
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 968-2090-5
  • منبع خبر : ایسنا استان گلستان
  • چاپ

به همت خبرگزاری ایسنا منطقه گلستان؛

نشست تخصصی با موضوع «حاشیه نشینی و چالش های پیش رو» برگزار شد

نشست تخصصی با موضوع حاشیه نشینی و چالش های پیش رو به همت خبرگزاری ایسنا-منطقه گلستان در سالن جلسات جهاددانشگاهی استان گلستان برگزار شد.

به گزارش ایسنا-منطقه گلستان، این نشست با حضور مهندس چراغعلی مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان، معصومی معاون امور اجتماعی بهزیستی استان، ملک رئیس مرکز مشاوره انتظامی استان، رضایی کارشناس معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری گلستان، کیقبادی مسئول پژوهش دفتر تحقیقات کاربردی انتظامی استان، دکتر نیمروزی استادیار دانشگاه گلستان، عبداللهی فر کارشناس اجتماعی و تعدادی از خبرنگاران خبرگزاری ایسنا منطقه گلستان برگزار شد.

محمد شریف زاده معاون فرهنگی جهاددانشگاهی گلستان در ابتدای این نشست اظهار کرد: پدیده حاشیه نشینی نتیجه عوامل مختلفی است که شاید توسعه شهرنشینی، تغییر و تحول اقتصادی و اجتماعی ناشی از سیاستگذاری ها، حوادث طبیعی و غیرطبیعی از اهم آن باشد.

وی افزود: آنچه در ایران و افزایش حاشیه نشینی بیشتر رصد می شود به عبارتی نتیجه خشکسالی، سیل، زلزله، اصلاحات ارضی، انقلاب، جنگ تحمیلی و غیره است. ولی چالش قابل توجه از آنجاست که ارائه خدمات در جهت رفاه اجتماعی وظیفه حاکمیت و شاخصه انسانی است و از طرف دیگر تامین رفاه و ارائه خدمات در محدوده سکونتگاههای غیررسمی خلاف مقررات حاکم بر مدیریت کلان شهری است.

مهندس عبدالرضا چراغعلی مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان در این نشست گفت: حاشیه نشینی و سکونتگاههای غیر رسمی به عنوان اصلی ترین آسیب در بین 5 آسیب مهمی که گریبان شهرها کشور را گرفته، شناخته می شود.

وی تصریح کرد: 11 میلیون نفر از مردم کشور در سکونت گاه های غیر رسمی زندگی می کنند و نزدیک به 11.5 درصد از سطح شهرهای بزرگ را سکونت گاه های رسمی تشکیل می دهد.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان افزود: در استان گلستان این رقم از متوسط کشوری بالاتر است به طوری که نزدیک به 15 درصد از سطح شهرها را سکونت گاه های غیر رسمی به خودش اختصاص داده است.

چراغعلی بیان کرد: استان گلستان از 4 دهه گذشته مقصد مهاجرت مردم چندین استان کشور بوده و این مهاجرت ها همچنان ادامه دارد.

وی اظهار کرد: اتباع خارجی به طرز قابل توجهی به صورت رسمی و غیر رسمی در حال زندگی هستند که غالبا در سکونت گاه های غیر رسمی متمرکز هستند.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان گفت: مدیریت موضوع حاشیه نشینی با یک دستگاه و یک سازمان قابل رسیدگی نیست و قطعا انجام یک کار برنامه ریزی شده، کمک جدی به برون رفت از این بحران اجتماعی که گریبان همه خانواده ها را در استان گرفته، می کند.

چراغعلی بیان کرد:  بر اساس قوانین و مقررات حاشیه نشینی به رسمیت شناخته نمی شود، زیرا این مناطق اکثرا در خارج از محدوده قانونی شهرها و در واقع در حریم شهرها هستند و ارائه هر نوع خدمات و تاسیسات زیربنایی بابت سکونتگاه ها در خارج از محدوده شهرها، مغایر با قوانین موجود در کشور است.

وی تصریح کرد: ما این موضوع را به عنوان چالش پذیرفته ایم که این تراژدی در شهرها وجود دارد و باید یک تدبیر منطقی اندیشیده شود. حاشیه نشینی متعلق به دیروز و امروز نیست و از صده های دور وجود داشته است.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان با تاکید بر جزیره ای عمل نکردن دستگاه ها و سازمان ها در بحث حاشیه نشینی، گفت: با تمام اقداماتی که صورت گرفته ما تنها به 3 درصد حاشیه نشینی رسیدگی کردیم و هنوز به 97 درصد توجه نشده است.

وی بیان کرد: در سال های گذشته، 62 نقطه پرخطر و حاشیه نشینی جدید دراستان ایجاد شده است اما تنها به 5 نقطه رسیدگی کردیم.

چراغعلی گفت: تعدادی از فرمانداران می گویند ما حاشیه نشینی نداریم مگر ممکن که در آن شهر ها حاشیه نشینی نداشته باشیم؟ تمام شواهد نشان می دهد که موج حاشیه نشینی درکشور ما طی دو سال آینده با توجه به خشکسالی های آینده و تغییر برخی موج های اقتصادی گسترش خواهد یافت.

وی پیشنهاد کرد نهضتی با محوریت استانداری شکل گیرد و تمامی سازمان ها و دستگاه ها برنامه های خود را برای مقابله و پیشگیری در بحث حاشیه نشینی ارائه کنند. باید تقسیم کار استانی صورت گیرد و با محوریت سازمان های مردم نهاد به حاشیه نشینی بپردازیم. دولت به تنهایی برای درمان و پیشگیری از توسعه حاشیه نشینی ناتوان است.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان تصریح کرد: یکی از دلایلی که می گوییم این کار تبدیل به یک نهضت شود این است که فردی که به اصطلاح در بالای شهر زندگی می کند به این باور برسد که اگر از سرانه اش کسر می شود در واقع به او توجه می شود.

چراغعلی در پایان خاطرنشان کرد: مطابق مصوبه کارگروه فرهنگی و اجتماعی استان تمامی دستگاه ها و سازمان های مسئول مکلف هستند تا پایان بهمن ماه کلیه برنامه های فوق العاده خود را برای مقابله با آسیب های شاخص پنج گانه در استان یعنی طلاق، خودکشی، مفاسد اخلاقی، فضای مجازی، اعتیاد و حاشیه نشینی، ارائه کنند.

مریم معصومی معاون امور اجتماعی بهزیستی استان گلستان نیز در این نشست اظهار کرد:  سازمان بهزیستی از سال 86 با اجرای طرح شناسایی مناطق آسیب دیده شهری، خط قرمز و نقاط قرمز شهری گرگان را شناسایی کرد. بر اساس مطالعات صورت گرفته به این مناطق ورود پیدا کردیم و با ریش سفیدان و مردم جلسات متعددی برگزار کردیم.

وی گفت: از دل همین مردم سازمان های مردم نهادی را با عنوان پایگاه های خدمات اجتماعی تشکل دادیم. این پایگاه ها در گرگان در کوی عرفان، قزاق محله نومل، انجیراب، کوی محتشم، امام رضا و قلعه حسن ایجاد شدند. در مجموع در سطح استان 11 پایگاه خدمات اجتماعی داریم.

معاون امور اجتماعی بهزیستی استان گلستان با بیان اینکه تمامی خدمات اجتماعی به مردم در این مناطق با نگاه توانمند سازی صورت می گیرد، اظهار کرد: در طول این سالها 13 تفاهم نامه را با دستگاه های مختلف منعقد کردیم.

وی با تاکید بر تجمیع خدمات و اجتناب از جزیره ای عمل کردن در این موضوع، تصریح کرد: اینکه هر دستگاه وظیفه مندی خود را به صورت خودجوش انجام دهد به نتیجه نمی رسد.

معصومی عنوان کرد: یکی از موضوعات مطرح شده این است که آیا مناطقی که در گرگان و در سطح استان به عنوان سکونتگاه های غیر رسمی از سوی اداره کل راه و شهرسازی معرفی شدند، به دلیل فقر، محرومیت ها، آسیب ها و وجود مهاجرین در این مناطق بوده یا اینکه مطالعات علمی و تخصصی در این زمینه انجام شده و براساس شاخص ها این مناطق را محروم اعلام کردند؟

وی تاکید کرد: در خصوص اعلام مناطق محروم باید منبع علمی و برخورد مستند داشته باشیم و باید شاخص هایی تعریف شده باشد که مشخص شود بر چه اساسی این مناطق را محروم اعلام می کنند.

معاون امور اجتماعی بهزیستی استان گلستان با بیان اینکه بحث حاشیه نشینی جزو دغدغه های بسیار مهم و برنامه ها و ماموریت های سازمان بهزیستی است، گفت:  در سال 89 در جلسه ای که در فرمانداری تشکیل شده بود و مسئولین فرمانداری وقت دستور تخریب قزاق محله نومل را داده بودند. در حالی که این مشکل با تخریب کردن قابل حل نیست زیرا باعث می شود مشکلات در جای دیگری شکل بگیرند.

معصومی تصریح کرد: سازمان بهزیستی اقدامات فرهنگی را در آن منطقه انجام داد زیرا اعتقاد داشتیم که این کار منجر به کاهش آسیب می شود. قبل از این اقدامات معتادین در آنجا تزریق مواد را انجام و سرنگ های آلوده شان را در محیط رها می کردند و کودکان هم در این محیط آلوده بازی می کردند که این کار منجر به ایجاد و شیوع بیماری هایی مانند اچ آی وی و هپاتیت می شد. همچنین قزاق محله منبع کسب و کار قاچاقچی های مواد مخدر هم شده بود.

وی ادامه داد: از سال 89 که سازمان بهزیستی وارد این محله شد تاکنون تغییرات خوب و چشم گیری صورت گرفته است اما هنوز هم کمبود هایی در آن جا احساس می شود و برای رفع این مشکلات باید همه دستگاه ها تمام و کمال و در حد بضاعتشان همکاری کنند.

معاون امور اجتماعی بهزیستی استان گلستان با تاکید بر اینکه باید مشکلات مردم این مناطق آسیب شناسی شود، خاطرنشان کرد: برای کودکان در این منطقه دو مهد کودک رایگان ایجاد شد و در آنجا به کودکان یک وعده غذای گرم داده می شد تا بچه ها به جای بازی در فضای آلوده بدون دادن شهریه از فضای آموزشی استفاده کنند.

 عباس ملک رئیس مرکز مشاوره نیروی انتظامی استان گلستان در این نشست با اشاره به اجرای طرح مشاوره فعال در مناطق حاشیه نشین استان، گفت: تئاتری را در مناطق حاشیه نشین گرگان و گنبد کاووس برگزار کردیم تا به نوعی همزاد پنداری کنیم و با این گروه ارتباط برقرار کنیم.

وی عنوان کرد: طرحی دیگر را با همکاری دادگستری دنبال می کنیم تا افرادی که در این مناطق دستگیر می شوند، به جای گذراندن جنبه عمومی جرم خود، در مراکز مشاوره به مدت محدود تحت آموزش های مشاوره ای و روانشناسی قرار گیرند. تایید اولیه این طرح از طریق قوه قضاییه انجام شده است.

رئیس مرکز مشاوره نیروی انتظامی گلستان بیان کرد: بر اساس مطالعات صورت گرفته، کودک آزادی، اعتیاد و خشونت و پرخاشگری سه آسیب عمده در مناطق حاشیه شهرها هستند.

ملک تصریح کرد: بدلیل اینکه ارتباط خوبی با این گروه برقرار نشده، درک صحیح و آینده نگری مناسبی نسبت به این موضوع بوجود نیامده است.

وی عنوان کرد: ما در حوزه مدد کاری اجتماعی فعالیت های زیادی را انجام دادیم و این آمادگی را داریم کسانی که دچار رفتارهای پرخطر هستند را در مراکز مشاوره خود تحت خدمات مددکاری اجتماعی قرار دهیم.

رئیس مرکز مشاوره نیروی انتظامی گلستان با بیان اینکه منابع مالی و انسانی در نظر گرفته شده هیچ گاه متناسب با حجم آسیب ها نبود، گفت: ما در ناجا با توجه به افزایش سطح انتظارات مردم، به این نتیجه رسیدیم که باید یک اقدام جهادی را انجام دهیم.

وی با انتقاد از گره ای که بین ارتباط مردم و مسئولین وجود دارد، اظهار کرد: تا زمانی که این گره برطرف نشود، موضوع حاشیه نشینی و موضوعات دیگر جامعه حل نخواهد شد. اگر این ارتباط قوی شود، با وجود کمبود امکانات مالی و نیروی انسانی هم می توان این افراد را به سمت خود جذب کرد.

معصومه رضایی کارشناس معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری گلستان با اشاره به اینکه ادارات فعالیت هایشان را بر اساس صیانتی که دارند دنبال می کند، گفت: معاونت پیشگیری از وقوع جرم دادگستری هم از حدود 3 ساله گذشته با تشکیل کار گروهی تخصصی با عنوان پیشگیری از گسترش حاشیه نشینی و بافت های ناکارآمد با دعوت از 15 دستگاه مرتبط از جمله ثبت اسناد، استانداری، راه و شهرسازی و نیروی انتظامی، موضوع حاشیه نشینی را دنبال کرده است.

وی افزود: هدف از برگزاری این کار گروه ها تنها بعد کاهش آسیب فرهنگی نبود بلکه از لحاظ قانونی هم ورود پیدا کردیم.

کارشناس معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری گلستان بیان کرد: برخی از روستاییان که در محیط روستا از لحاظ شغلی و کشاورزی و یا نداشتن آبیاری مدرن برای کشاورزی تصمیم به مهاجرت می گیرند، بدون اینکه تحقیق کنند زمین هایی را در محدوده شهری با قیمت زمین شهری خریداری می کنند و در آنجا اقدام به ساخت و سازهایی می کنند که از دید ما غیر مجاز است.

رضایی ادامه داد: ساخت و ساز در این محدوده ها جزو نقشه کاداستر که توسط سازمان ثبت تهیه شده نیست. فرد بعد از صرف هزینه های زیاد مانند هزینه برق، آب و غیره، اقدام ب گرفتن سند می کند امام زمانی که اداره ثبت بررسی می کند مشخص می شود که بنای آن در محدوده شهری نیستند و برای آن سند صادر نمی شود.

وی بیان کرد: طی جلساتی ک داشتیم یک کمیته توانمند سازی روستاییان را تشکیل دادیم و سعی کردیم وضعیت اشتغال روستاییان را در منطقه خودشان بهتر کنیم. در این راستا در بحث کشاورزی یا تسهیلات با همکاری سازمان ها و ادارات مرتبط سعی شد این اتفاق رخ دهد تا از مهاجرت پیشگیری شود.

کارشناس معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری گلستان به تهیه حریم شهری اشاره کرد و گفت: تلاش کردیم با همکاری اداره کل راه و شهرسازی و اداره کل راه داری استان این اتفاق صورت گیرد و حریم محدوده شهری کاملا مشخص شود تا اداره کل ثبت اسناد بتواند نقشه کاداستر را تکمیل کند.

رضایی با اشاره به پیگیری اجرای قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها، تصریح کرد: خیلی از افراد با تغییر اراضی زراعی و باغی زمینه حاشیه نشینی و حفظ بافت های ناکارآمد را بوجود می آورند که در این راستا در همان مراحل ابتدایی از ساخت و ساز های غیر مجاز در این محدوده ها جلوگیری و اقدام به تخریب می شد.

وی خاطرنشان کرد: سال گذشته 3 نشست تخصصی با اعضای کار گروه داشتیم. از ابتدای امسال نیز تاکنون 2 نشست تخصصی داشتیم که تا پایان سال حدود 6 خواهیم داشت.

رضایی گفت: در ادامه آمار جرایم در سکونتگاههای غیر رسمی حاشیه گرگان  که بر اساس تحقیقات اداره راه و شهر سازی محلات انجیراب ،گلند فخر آباد، قزاق محله، نومل بودند را بررسی کردیم. در این بررسی ها مشخص شد که خرید و فروش مواد مخدر، سرقت، ضرب و جرح بیشترین آمار جرائم را در این مناطق دارند.

کارشناس معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری گلستان اظهار کرد: در راستا برنامه اجرایی که در مورد سرقت و خرید و فروش مواد مخدر داریم با کمک نیروی انتظامی تلاش کردیم بحث پاک سازی این مناطق از مواد مخدر را دنبال کنیم و کشفیاتی چشم گیر هم داشته ایم.

وی افزود: این کار را در سه منطقه صید آباد، گدم آباد و اسلام آباد شهر گنبد کاووس که در این مناطق نیز خرید و فروش مواد مخدر، سرقت و ضرب و جرح آمار خیلی بالایی داشته اجرا کردیم. خیلی از افرادی که در این مناطق معتاد بودند و نیاز به ترک داشتند را با استفاده از ماده 16، در مراکز کمپ و ترک اعتیاد ارجاع دادیم.

رضایی گفت: مشخصات اراذل و اوباش و افرادی که در بحث سرقت سابقه دار بودند و اکثرا در همان مناطق حاشیه ای زندگی می کنند را با کمک پلیس آگاهی به دادستان ها ارجاع دادیم تا ضمن دستگیری این افراد، اشد مجازات برای آنها در نظر گرفته شود.

کارشناس معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری گلستان بیان کرد: بعد از انجام این اقدامات، در 6 ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته میزان ضرب و جرح عمدی، تهدید، توهین به اشخاص و تخریب در مناطق حاشیه ای کاهش یافت اما در بحث سرقت همچنان رشد را داشتیم.


رضایی با اشاره به شناسایی 61 منطقه حاشیه نشین در استان، تصریح کرد: با تخریب ساخت و ساز و یا هر اقدام قانونی دیگر با همکاری دستگاه های مرتبط، نباید اجازه دهیم این مناطق گسترش یابند.

ید اله کیقبادی مسئول پژوهش دفتر تحقیقات کاربردی انتظامی استان گلستان در این نشست گفت: پلیس به موضوع حاشیه نشینی دو نگاه دارد که یک نگاه امنیتی و یک نگاه پیشگیرانه است. حاشیه نشینی از نگاه امنیتی پلیس بستر ایجاد تهدیداتی است که در حوزه مناطق حاشیه نشین ایجاد می شود.

وی با بیان اینکه اکثر مسائل امنیتی در حاشیه شهر ها اتفاق بی افتد، تصریح کرد: یکی از ایراداتی که پروژه مسکن مهر دارد این است که اکثر این ساختمان ها در حاشیه شهرها ساخته شده اند.

مسئول پژوهش دفتر تحقیقات کاربردی انتظامی گلستان بیان کرد: در کشور ما علم این کار وجود دارد اما بستر ها اجرایی نمی شود زیرا تمام دستگاه ها و سازمان های مرتبط به صورت جزیره ای عمل می کنند.

کیقبادی تاکید کرد: باید آینده پژوهی در نظر گرفته شود که در 20 سال آینده چه وضعیتی را خواهیم داشت. در مسائل حاشیه نشینی می توان از تجربه کشورهای پیشرفته در این خصوص استفاده کرد. این کشورها برای کارهای خیریه ای از دانشجویان استفاده می کنند زیرا دانشجویان در سن خاصی قرار دارند که حسن انسان دوستی آنها شاخص است. سازمان های مردم نهاد هم در این بخش می توانند بسیار موثر باشند. ما می توانیم این افراد را در کانال های خود قرار دهیم و چتر حمایتی خود را داشته باشیم.

وی خاطرنشان کرد: این بستر در کشور ما بدلیل وجود حوزه های فرهنگی مختلف وجود دارد و این کار نیاز به بوجود آمدن یک همت جمعی دولتی دارد.

دکتر نیمروزی استادیار دانشگاه گلستان در این نشست اظهار کرد: حاشیه نشینی جزو مطالعات در حوزه جامعه شناسی شهری قرار می گیرد. این موضوع با شدت و ضعف در همه کشورها با توجه به حجم جمعیت وجود دارد و در واقع محصول یکی از پیامد های اجتناب ناپذیر صنعتی شدن جوامع است.

وی افزود: در شهر نیاز به نیروی هایی است که باید از روستاها به منطقه حاشیه شهرها کشیده شوند. در کشورهای غربی بحث صنعتی شدن مشکلی را حل نمی کرد زیرا همزمان با صنعتی شدن، شهر نشینی اتفاق می افتاد و در واقع صنعتی شدن عامل گسترش شهرنشینی شد.

این استادیار دانشگاه گلستان تصریح کرد: در واقع می توان گفت حاشیه نشینی عوارض شهرنشینی بدون برنامه است که در غالب حاشیه نشینی خود را نشان داده است.

نیمروزی بیان کرد: درصد حاشیه نشینی در بیشتر کشورهای در حال توسعه بالاست در حالی که در کشورهای اروپایی و اسکاندیناوی که درجه صنعتی شدن آنها بالا تر است، حاشیه نشینی آنها خیلی کم است. این امر نشان می دهد که در کشورهای در حال توسعه یا توسعه نیافته، شهرنشین شدن جلوتر از صنعتی شدن است.

این استادیار دانشگاه گلستان عنوان کرد: ایران هم از این عارضه جهانی خارج نیست. در کشور ما از زمانی که صنایع وارداتی از دوره پهلوی اول گسترش پیدا کرد کم کم مهاجرت ها از روستا به شهرها شروع شد. بالاترین ضریب رشد شهرنشینی در ایران در دهه 40 بوده و بعد از آن در دهه 60 و 70 بوده است.

وی با اشاره به سیاست گذاری نامتوازن در استان، گفت: این برخورد باعث شد توزیع جمعیتی ما نیز نامتوازن شود و افرادی را می بینیم که در حاشیه شهرها مستقر هستند.

نیمروزی گفت: در کشورهای دیگر دنیا مناطق حاشیه شهرها مرفه تر هستند اما در کشور ما بدلیل اینکه سیاست تمرکز گرایی اعمال شده، شاهدیم که مراکز شهرها مرفه تر از حاشیه شهرها هستند.

این استادیار دانشگاه گلستان به سیاست توانمند سازی حاشیه شهرها اشاره کرد و افزود: خود اشتغالی و کارآفرینی یکی از بحث های مهمی است که در این مناطق می توان دنبال و مردم این مناطق را توانمند کرد.

وی با اشاره به اینکه سیاست های ما سیاست های متمرکز گرایی است، اظهار کرد: شاهدیم که برنامه ها و نمایشگاه ها را در مراکز شهر برگزار می کنند. چرا برنامه ای را در مناطق حاشیه ای برگزار نمی کنیم؟

نیمروزی در پایان گفت: یکی از موضوعاتی که در این خصوص اهمیت دارد این است که دستگاه ها و سازمان های مختلف با یکدیگر هماهنگ عمل نمی کنند. در این راستا ایجاد یک ستاد حاشیه نشینی در سطح استان برای ایجاد هماهنگی میان دستگاه ها و سازمان های مرتبط با این موضوع ضروری است.

گفتنی است، مدعوین از شورای اسلامی شهر گرگان، دفتر مدیریت شهری استانداری و سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری گرگان در این نشست حضور نیافتند.

خبرنگاران: سهیلا محمدی نژاد - زینب دینکو - فاطمه چکا - مهدیه ابراهیمی - زهرا اربابون - سید حسین حسینی

انتهای پیام